Długość geograficzna.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Długość geograficzna (ang. longitude; symbol λ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0 (południka przechodzącego przez obserwatorium astronomiczne w Greenwich), a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi.
Punkty położone na półkuli wschodniej, czyli na wschód od południka 0° do 180°, mają długość geograficzną wschodnią (symbol E), czasem nazywaną też długością geograficzną dodatnią. Punkty położone na półkuli zachodniej, czyli na zachód od 0° do 180°, mają długość geograficzną zachodnią (symbol W), czyli ujemną. Wszystkie punkty położone na tym samym południku mają tą samą długość geograficzną.
W zależności od długości geograficznej, matematycznie można obliczać czas słoneczny miejscowy. Począwszy od południka 0°, w którym czas nosi nazwę czasu uniwersalnego (GMT) to:
- na wschód dodaje się godziny (GMT + X)
- na zachód odejmuje się godziny (GMT - X)
Do obliczeń czasu:
W przeszłości dla wyznaczania długości geograficznej istotne było, od którego południka ją liczono. Wyznaczano ją m.in. od Ferro na Wyspach Kanaryjskich, Paryża, Rzymu i Pułkowa k. Petersburga. W 1911 Międzynarodowa Unia Geograficzna przyjęła za powszechnie obowiązujący południk przechodzący przez główny teleskop w Królewskim Obserwatorium Astronomicznym w Greenwich (dzielnica Londynu).
edytuj Historia
 |
Ten artykuł nie został przetłumaczony w całości, lub zawiera błędy w przekładzie. Prosimy, pomóż w sprawdzeniu, dokończeniu lub poprawieniu tłumaczenia. Strona dyskusji możliwie zawiera dalsze wskazówki. Dokładniejsze informacje, co należy poprawić być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość. |
Marynarze i podróżnicy we wszystkich czasach starali się znaleźć sposoby na precyzyjne określenie długości geograficznej. Szerokość geograficzna była obliczana poprzez obserwacje przez kwadrant lub astrolabium poprzez pomiar położenia Słońca lub wybranych gwiazd, ale długość geograficzna nie dała się określić w podobny sposób. Amerigo Vespucci był prawdopodobnie pierwszym, który zaproponował rozwiązanie, poświęcając wiele czasu i sił na studiowanie problemu podczas swoich podróży po Nowym Świecie.
"Co do długości geograficznej, stwierdzam że napotkałem tak wiele trudności w jej określeniu i sprawiło mi wiele bólów by ustalić odległość wschód-zachód, które przemierzyłem. Efektem moich prac było to, że nie znalazłem nic lepszego do zrobienia niż obserwować w nocy koniunkcję jednej planety z inną, a zwłaszcza koniunkcję Księżyca z innymi planetami, ponieważ Księżyc jest szybszy w swoim obiegu niż jakakolwiek inna planeta. Porównałem swoje obserwacje z almanachem. Po wielu nocach prowadzenia eksperymentów, pewnej nocy 23 sierpnia 1499 miała miejsce koniunkcja Księżyca z Marsem, co według almanachu miało nastąpić o północy lub pół godziny wcześniej. I odkryłem że ... o północy pozycja Marsa była trzy i pół stopnia na wschód." [1]
Poprzez porównanie względnych pozycji Księżyca i Marsa z ich pozycjami oczekiwanymi, Vespucci był w stanie w prosty sposób wywnioskować swoje położenie co do długości geograficznej. Jednak jego metoda miała kilka ograniczeń: po pierwsze, wymagała wystąpienia specyficznego zjawiska astronomicznego (w tym wypadku, przejścia Marsa w tej samej rektascencji co Księżyc), i obserwator musiał porównać te dane z danymi z almanachu. Trzeba było również znać dokładny czas, co było trudne do ustalenia w dalekich krajach. Ostatecznie wymagało to stabilnej platformy obserwacyjnej, co było trudne na kołyszącym się statku na morzu.
W odróżnieniu od szerokości geograficznej, która posiada równik jako naturalny punkt zerowy (punkt odniesienia), nie istnieje taki punkt dla długości geograficznej. Zatem zerowy południk niebieski musi zostać wybrany umownie. brytyjscy kartografowie przez długi czas używali południka przechodzącego przez Greenwich w Londynie. Były jeszcze inne umowne takie południki np. El Hierro, Rzym, Kopenhaga, Jerozolima, Petersburg, Piza, Paryż, Filadelfia, czy Waszyngton. W 1884 International Meridian Conference zaakceptowała południk Greenwich jako uniwersalny południk zerowy.
Przypisy
- ↑ Vespucci, Amerigo. "Letter from Seville to Lorenzo di Pier Francesco de' Medici, 1500." Pohl, Frederick J. Amerigo Vespucci: Pilot Major. New York: Columbia University Press, 1945. 76-90. Page 80.