Arabia Saudyjska.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
 |
Treść tego hasła może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż go poprawić. |
| المملكة العربيّة السّعوديّة Królestwo Arabii Saudyjskiej |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (arab.) لا إله إلا الله محمد رسول الله (Nie ma Boga prócz Allaha, a Mahomet jest jego prorokiem.) |
|||||
| Hymn: Aash Al Maleek | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | arabski | ||||
| Stolica | Rijad | ||||
| Ustrój polityczny | islamska monarchia absolutna | ||||
| Głowa państwa | król Abdullah bin Abdulaziz al Saud | ||||
| Następca tronu | książę Sultan bin Abdulaziz al Saud | ||||
| Szef rządu | król Abdullah bin Abdulaziz al Saud | ||||
| Powierzchnia • całkowita |
14. na świecie 2 149 690 km² |
||||
| Liczba ludności (2008) • całkowita • gęstość zaludnienia |
44. na świecie 28 221 000▲ 13 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | rial saudyjski (SAR) | ||||
| Zjednoczenie | 23 września 1932 | ||||
| Religia dominująca | islam | ||||
| Strefa czasowa | UTC +3 | ||||
| Kod ISO 3166 | SA | ||||
| Domena internetowa | .sa | ||||
| Kod samochodowy | SA | ||||
| Kod telefoniczny | +966 | ||||
| 1 Dane szacunkowe na lipiec 2008 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (en), World Gazetteer szacuje liczbę ludności w 2008 roku na 24 686 696 (źródło) (en) | |||||
Arabia Saudyjska, Królestwo Arabii Saudyjskiej (ar. المملكة العربيّة السّعوديّة; trb. As-Su'udijja; Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su'udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.
Spis treści |
edytuj Informacje ogólne
- Położenie geograficzne: 25°00'N, 45°00'E
- Większe miasta: Rijad, Dżudda, Mekka i Medyna
- Długość granic lądowych: 4415 km
- Długość wybrzeża: 2640 km
- Najwyższy punkt: Jabal Sawda 3133 m n.p.m.
- Najniższy punkt: Zatoka Perska 0 m n.p.m.
- Waluta: 1 rial saudyjski = 20 kirszów = 100 halali
- Polityka: monarchia dziedziczna, rząd powoływany przez króla, Zgromadzenie Doradcze nominowane przez władze, istnieją plany częściowo wolnych wyborów do samorządu terytorialnego i parlamentu; duża rola rodziny królewskiej
- Religie: islam sunnicki w wersji wahhabickiej; obowiązuje szariat.
- Mniejszości narodowe: Jemenici 9,6%; Arabowie z innych krajów 3,4%; znaczna ilość pracowników z różnych krajów.
- Święto narodowe: Dzień Unifikacji Królestwa, 23 września (1932)
Zobacz też: stosunki polsko-saudyjskie.
edytuj Historia
Państwo Arabii Saudyjskiej powstało początkowo w centralnym regionie Półwyspu Arabskiego, co nastąpiło w początkach XVIII wieku. Współczesna Arabia Saudyjska założona została w 1932r. przez Króla Abdul Aziza Bin Abdul Rahmana Al-Sauda. Naród saudyjski doświadczył wyjątkowego postępu, jaki dokonał się w bardzo krótkim czasie, do czego przyczynił się fakt odkrycia zasobów ropy naftowej w 1930r. Saudyjczycy obecnie cieszą się wysokim standardem życia, opartym na postępującej dywersyfikacji gospodarki oraz dostępie do nowoczesnych świadczeń i usług socjalnych.
edytuj Geografia
Królestwo Arabii Saudyjskiej obejmuje prawie 80% powierzchni Półwyspu Arabskiego, co odpowiada w przybliżeniu 1/3 powierzchni Stanów Zjednoczonych. Królestwo znajduje się w południowo-zachodniej części kontynentu azjatyckiego. Wschodnia część kraju to płaskowyż zaczynający się na północy pustynią Wielki Nafud i ciągnący się w wzdłuż Zatoki Arabskiej, aż do największej na świecie pustyni piaszczystej Rub Al-Chali (Pusta Ćwiartka) na południu. Na zachodzie tego płaskowyżu znajduje się Nadżd, serce Półwyspu Arabskiego, znane z widowiskowych urwisk oraz pustyń żwirowych i piaskowych. Stolica Rijad położona jest właśnie w Nadżdzie. W zachodniej części kraju, równolegle do Morza Czerwonego, biegnie łańcuch górski. W regionie Hidżaz, usytuowanym nad Morzem Czerwonym, znajdują się święte miasta islamu Mekka i Medyna, miasto portowe Dżudda i letnia stolica kraju Taif.
edytuj Edukacja
W 1932 r. kiedy powstało Królestwo Arabii Saudyjskiej edukacja nie była ogólnie dostępna i ograniczała się do indywidualnego nauczania w religijnych szkołach prowadzonych przy meczetach na terenach miejskich. W szkołach tych uczono islamu i podstawowych umiejętności pisania i czytania. Przed końcem XX wieku, Arabia Saudyjska dysponuje ogólnokrajowym systemem edukacji, który zapewnia bezpłatną naukę, od przedszkola do uniwersytetu, dla wszystkich obywateli. Podczas gdy nauka islamu pozostaje niezmiennie bardzo istotna, nowoczesny saudyjski system edukacji zapewnia wysokiej klasy kształcenie w zakresie nowoczesnych i tradycyjnych dziedzin sztuki i nauki. Duże zróżnicowanie kierunków kształcenia jest odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na wysoce wykwalifikowaną i wykształconą kadrę specjalistów, niezbędną do budowy i szybkiego rozwoju państwa.
Dzisiaj, w skład ogólnokrajowego systemu edukacji Arabii Saudyjskiej wchodzi: 7 uniwersytetów, ponad 24 000 szkół, a także dużą liczbę college'y oraz innych instytucji edukacyjnych. System gwarantuje wszystkim obywatelom bezpłatną edukację, książki i opiekę zdrowotną. Olbrzymie zaangażowanie rządu w rozwój edukacji ilustruje fakt, iż ok. 25 procent rocznego budżetu państwa jest przeznaczane na ten cel.
edytuj Służba Zdrowia
Wkrótce po powstaniu Królestwa Arabii Saudyjskiej w 1932 r., jedną z pierwszych inicjatyw Króla Abdul Aziza Bin Abdul Rahmana Al-Sauda było poprawienie stanu opieki zdrowotnej zarówno dla obywateli saudyjskich, jak i pielgrzymów, którzy przybywają do Arabii Saudyjskiej w celu odwiedzenia świętych miejsc islamu. Kolejnym kamieniem milowym była decyzja rządu, o stworzeniu systemu bezpłatnej opieki zdrowotnej. W tym celu każdy z obszarów administracyjnych Królestwa zakładał własne ośrodki medyczne i w stosunkowo krótkim czasie, niegdyś endemiczne choroby jak malaria i ospa zostały praktycznie wykorzenione, współczynnik umieralności niemowląt został drastycznie obniżony, a średnia przewidywanej długości życia obywateli znacznie wzrosła.
edytuj Ludność
Pierwotną i dominującą ludność stanowią Arabowie. Zaludnienie wynosi 26 417 599 w tym 5 576 076 obcokrajowców (szac. czerwiec 2005). Religią państwową jest islam (99%). Wyznawanie innej religii poza islamem karane jest nawet śmiercią. Najwięcej ludności zamieszkuje wybrzeża Zatoki Perskiej i Morza Czerwonego (81% ogółu ludności). Gęstość zaludnienia wynosi 14 mieszkańców na 1 km². Wysoki przyrost naturalny sięgający 2,69%. Arabia Saudyjska jest jednym z nielicznych wysoko rozwiniętych krajów, w którym ludność wzrośnie znacząco w ciągu następnych 50 lat. Przeciętna arabska rodzina liczy tu ponad 6 osób. Społeczeństwo jest bardzo młode, 38,2% ludności ma mniej niż 15 lat. bardzo duża grupa ludzi w wieku produkcyjnym, 59,4% społeczeństwa. Ludność w wieku emerytalnym to zaledwie 2,4% ludności. Oprócz rdzennych mieszkańców półwyspu Arabskiego kraj zamieszkują 8 milionów cudzoziemców. Są to liczni przybysze z Pakistanu, Etiopii czy Filipin. Liczba Filipińczyków sięga około miliona. Wraz z imigrantami do Arabii Saudyjskiej przybyli chrześcijanie. Imigranci podejmują się różnych prac, jak np, kierowanie taksówek czy sprzątanie.
edytuj Statystyki demograficzne
| (2005) | |
| Liczba ludności | 26 417 599 |
| Ludność według wieku | |
| 0 – 14 lat | 38,2% (mężczyzn 5 149 960/kobiet 4 952 138) |
| 15 – 64 lat | 59,4% (mężczyzn 8 992 348/kobiet 6 698 633) |
| ponad 64 lata | 2,4% (mężczyzn 334 694/kobiet 289 826) |
| Średnia wieku | |
| W całej populacji | 21,28 lat |
| Mężczyzn | 22,84 lat |
| Kobiet | 19,28 lat |
| Przyrost naturalny | 2,31% |
| Współczynnik urodzeń | 29,56 urodzeń/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów | 2,62 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji | |
| Ludność według płci | |
| przy narodzeniu | 1,05 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat | 1,04 mężczyzn/kobiet |
| 15 – 64 lat | 1,34 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat | 1,16 mężczyzn/kobiet |
| w całej populacji | 1,21 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność niemowląt | |
| W całej populacji | 8,51 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci męskiej | 9,59 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci żeńskiej | 7,37 śmiertelnych/1000 żywych |
| Oczekiwana długość życia | |
| W całej populacji | 75,45 lat |
| Mężczyzn | 73,45 lat |
| Kobiet | 77,55 lat |
| Rozrodczość | 4,05 urodzeń/kobietę |
| Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS | 0,1% (2001) |
edytuj Polityka
Jedna z nielicznych obecnie na świecie monarchii absolutnych. Krajem rządzi król i premier Abdullah bin Abdulaziz al Saud (od 1 sierpnia 2005, wcześniej od 1996 jako regent), noszący też tytuł "Strażnika Dwóch Świętych Meczetów". W państwie nie ma konstytucji uchwalonej, natomiast istnieje konstytucja nadana przez króla Fahda w 1992 roku, określająca uprawnienia rządu oraz obowiązki króla. Organem doradczym króla jest Rada Konsultacyjna, a organem władzy wykonawczej jest rząd, na czele którego stoi król. Obowiązuje parę kodeksów cywilnych opartych na prawie szariatu (prawo islamskie). Za wyznawanie innej wiary niż islam grozi tu nawet kara śmierci.
edytuj Gospodarka
W latach 30. perspektywy wzrostu i rozwoju gospodarczego wydawały się ograniczone. Nie było lotnisk, a jedyny port morski obsługiwał głównie podróżujących pielgrzymów. Transport między oddalonymi od siebie miastami odbywał się po nieutwardzonych drogach przecinających jałowe, pustynne tereny. Rolnictwo było bardzo słabo rozwinięte, a przemysł praktycznie nie istniał. Głównym źródłem dochodu był wpływy z corocznej pielgrzymki muzułmanów do świętych miast Mekki i Medyny.
Nie zrażony przeciwnościami, Król Abdul Aziz, rozpoczął planowanie budowy infrastruktury kraju. Przywiązując najwyższą wagę do kwestii edukacji, zdrowia, transportu, rolnictwa i przemysłu, Król zainicjował godny uwagi proces rozwoju Królestwa, który trwa do dziś. Odkrycie ropy naftowej w 1930 r. stanowiło dodatkowe wsparcie dla tego rozwoju.
Inwestując około biliona USD w rozwój struktur społecznych i gospodarczych Arabia Saudyjska przeszła imponujący proces transformacji w stosunkowo krótkim okresie siedmiu dekad. Przedtem Arabia Saudyjska zmuszona była do importu prawie wszystkich dóbr i produktów, dziś dysponuje szeroką bazą przemysłową, a saudyjskie fabryki zaspokajają w znacznej części potrzeby rynku lokalnego. Wioski rybackie nad Morzem Czerwonym i Zatoką Arabską, które niegdyś były zbieraniną ubogich chat, zostały zmienione w tętniące życiem centra przemysłowe, produkujące i eksportujące do ponad 90 krajów wszystko od petrochemikaliów do elektroniki.
Arabia Saudyjska jest jednym z najszybciej rozwijających się państw świata, jest najbardziej dynamiczną gospodarką w świecie arabskim i zajmuje 20 miejsce na świecie pod względem wielkości gospodarki narodowej.
PKB na jednego mieszkańca wynosi 13500 USD.
edytuj Przemysł
W Arabii Saudyjskiej na wybrzeżu i w szelfie Zatoki Perskiej występują bogate złoża ropy naftowej, szacowane na 26% zasobów światowych. Eksploatację złóż prowadzą (pod nadzorem przedsiębiorstwa państwowego Petromin) firmy naftowe, głównie koncern Saudi Aramco. Arabia Saudyjska zajmuje 1. miejsce w świecie w wydobyciu ropy naftowej (395 mln ton, 2006); z innych surowców wydobywa się gaz ziemny, sól kamienną, surowce skalne oraz złoto. Nie eksploatuje się zasobnych złóż rud metali (m.in. żelaza, miedzi), fosforytów i uranu. Silnie rozwinięty przemysł rafineryjny i petrochemiczny. Rafinerie w Ras Tannura i Al-Dżubajl nad Zatoką Perską oraz w Janbu al-Bahr nad Morzem Czerwonym (ropa dostarczana rurociągiem z wybrzeża Zatoki Perskiej) przetwarzają ok. 40 mln ton ropy naftowej rocznie. Arabia Saudyjska specjalizuje się w produkcji najlepszych jakościowo benzyn i paliw lotniczych. Po 1975 duże nakłady finansowe przeznaczono na hutnictwo żelaza i aluminium (huty w Al-Dżubajl, Dżuddzie, Janbu al-Bahr), przemysł maszynowy, materiałów budowniczych (zwłaszcza cementu – ok. 10 mln ton rocznie), spożywczych, nawozów sztucznych (kombinat w Ad-Dammam) oraz budowę zakładów odsalających wodę morską, m.in. w Al-Dżubajl (największa odsalarnia wody morskiej na świecie) i Dżuddzie. Duże zakłady przemysłowe w Arabii Saudyjskiej stanowią własność państwową. Coraz mniejszą rolę odgrywa rzemiosło (tkactwo, garncarstwo, wyroby z metalu).
edytuj Rolnictwo
Produkcja rolna jest wysoko dotowana i doinwestowywana w celu zapewnienia wystarczalności żywnościowej. Obszary uprawne zajmują 0,6% powierzchni kraju. Do nawadniania gruntów oprócz wód podziemnych wykorzystuje się odsoloną wodę morską. Nowoczesne metody produkcji, m.in. wielkie zautomatyzowane szklarnie i wyspecjalizowane farmy hodowlane zapewniają Arabii Saudyjskiej samowystarczalność w produkcji pszenicy,drobiu, mleka i warzyw. Głównie uprawy: pszenica, proso, sorgo, jęczmień, warzywa, palma daktylowa (jeden z największych producentów daktyli na świecie), kawowiec, owoce cytrusowe. Na półpustynnych pastwiskach (ok. 39% pow. kraju) hoduje się owce, kozy i wielbłądy, w nowoczesnych farmach – drób i bydło. W Morzu Czerwonym poławia się ryby oraz perły i korale, zanik połowów w Zatoce Perskiej (skażenie wód zatoki ropą naftową w czasie wojny irackiej 1991).
edytuj Transport i telekomunikacja
Przez tysiące lat kupcy, pielgrzymi i Beduini podróżowali w karawanach szlakami handlowymi Półwyspu Arabskiego. Przemierzali wzdłuż i wszerz ten wielki obszar pomimo, że wiązało się to z bardzo długim czasem podróżowania i zagrożeniem dla życia i majątku. Przemieszczanie się po rozległych obszarach pustynnych było możliwe jedynie podczas chłodniejszych pór dnia i w mniej surowych porach roku. Ale czasy gdy przeprawienia się przez Półwysep wymagało miesięcznej, a nawet dłuższej i bardzo uciążliwej podróży, przeszły do historii. Dzisiaj dzięki nowoczesnej sieci dróg, podróże między miastami znajdującymi się w odległych regionach Królestwa, trwają zaledwie kilka godzin. Ponadto wszystkie części kraju są obecnie połączone wysoko rozwiniętym systemem łącz telekomunikacyjnych i systemem pocztowym, w pełni zintegrowanym z globalną siecią pocztową.
Szybkie przemieszczanie się ludzi i ładunków było jedną z najistotniejszych kwestii, wymagających modernizacji w tym dużym i rzadko zaludnionym kraju. Podczas realizacji pierwszych czterech Planów Rozwoju w latach 1970-89, szczególny nacisk położono na ogólną poprawę jakości infrastruktury transportowej Królestwa. Arabia Saudyjska posiada obecnie jedną z najlepszych sieci dróg i jeden z najbardziej zaawansowanych systemów komunikacji na świecie. Ogromne odległości między miastami oraz nierówności terenu sprawiają, iż te osiągnięcia są jeszcze bardziej godne podziwu. Łącza transportowe i komunikacyjne pomogły w rozwoju bardziej odległych zakątków Arabii Saudyjskiej.
edytuj Podział administracyjny
Arabia Saudyjska jest podzielona na 13 prowincji (mintaqah).
 |
Nazwa arabska | Nazwa polska[1] | |
|---|---|---|---|
| 1 | الباحة | Al-Baha | |
| 2 | الحدود الشمالية | Al-Hudud asz-Szamalija | |
| 3 | الجوف | Al-Dżauf | |
| 4 | المدينه | Medyna | |
| 5 | القصيم | Al-Kasim | |
| 6 | الرياض | Rijad | |
| 7 | الشرقية | Asz-Szarkijja | |
| 8 | عسير | Asir | |
| 9 | حائل | Hail | |
| 10 | جيزان | Dżizan | |
| 11 | مكة المكرمة | Mekka | |
| 12 | نجران | Nadżran | |
| 13 | تبوك | Tabuk |
edytuj Linki zewnętrzne
|
||||||||||||||||||||
Algieria • Arabia Saudyjska • Autonomia Palestyńska • Bahrajn • Dżibuti • Egipt • Irak • Jemen • Jordania • Katar • Komory • Kuwejt • Liban • Maroko • Mauretania • Oman • Somalia • Sudan • Syria • Tunezja • Zjednoczone Emiraty Arabskie
Arabia Saudyjska • Algieria • Angola • Ekwador • Indonezja • Irak • Iran • Katar • Kuwejt • Libia • Nigeria • Wenezuela • Zjednoczone Emiraty Arabskie
|
|||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
